Džemat Stari Majdan je jedan od najstarijih na području Medžlisa Islamske zajednice Sanski Most. On je udaljen 8 kilometara sjeverozapano od Sanskog Mosta. Danas ovaj džemat ima 150 domaćinstava.
Stari Majdan je davnoj prošlosti mijenjao ime, pa se tako zvao Maden-i Atik, Madeni-i Ahin – Željezni Majdan, Stari Unidan i Majdan.
Na staromajdanskom području se od davnina vadila i prerađivala željezna ruda. Još u željeznom dobu je zabilježeno vađenje rude, a arheološki nalazi nam govore da su ova nalazišta bila aktivna još u Rimsko doba. U Starom Majdanu možemo vidjeti Rimski most, te Rimski put, koji je išao dolinom rijeke Sane, duž rudnih nalazišta.
Za vrijeme osmanske uprave Stari Majdan je pripadao obližnjem Kamengradskom kadiluku, Kamengradskoj nahiji i kapetaniji. On je jedno vrijeme bio i sjedište. Godine 1879.,1910. i 1921. Stari Majdanje bio grad, a 1885. i 1895. godine trgovište. Prema podacima iz 1991. godine u Starom Majdanu je živjelo 1212 stanovnika od čega 1022 Bošnjaka, 55 pravoslavaca, 98 rimokatolika, te iz reda ostalih naroda 37 stanovnika.
Prema austrougarskom popisu iz 1879. godine na prostoru Starog Majdana je bilo šest džamija i pet mekteba.Pretpostavlja se da je prva džamija sagrađena 1750. godine. Postoji slika džamije za koju se vjeruje da je to ta džamija, koja srušena 1971. godine zbog dotrajalosti, da bi 1973. godine bila sagrađena nova, na istom mjestu.Ona je imala je četverovodni krov, te zidanu munaru visoku oko trideset metara.
Ova džamija je vjernicima služila do agresije na Republiku Bosnu i Hercegovinu kada su je pripadnici Vojske Republike Srpske srušili 1992. godine. Predstavnici srpskih vlasti su nakon rušenja natjerali Bošnjake da ručno očiste ruševine džamije i odvezu ga na smetljište.
O porijeklu imena džamije govori jedini sačuvani pisani trag, uklesan na nišanu u haremu džemije, na kojem piše: “lbrahimbeg Biščević 1292. hidžretske godine”. Naime, predaja govori kako je on došao u Stari Majdan iz Lušci Palanke i tu poginuo. Zvali su ga Ibrahimbeg Palanka, pa je i džamija po njemu nazvana “Palanka”, te taj naziv i danas nosi. To je jedina obnovljena džamija u Starom Majdanu, od šest srušenih.
Pored Palanke džamije dostupni su podaci o postojanju drugih džamija. koje su nosile sljedeće nazive: Gornja Gračanica, Donja Gračanica, džamija u mahali Drobadžije i džamija Donji Utriš. Pored ovih džamija, pouzdano se zna da je postojala i ona u mezarju Šahmani, čiji su ostaci vidljivi i danas.
Godine 1925. srušene su dvije majdanske džamije, obje u mahali Gračanica, a godine 1952., na insistiranje tadašnjih vlasti, srušene su džamije u Donjem Utrišu i u mahali Drobadžije, iako su obje bile u dobrom stanju. Džematlije Starog Majdana pripovijedaju da je ovaj džemat imao medresu, koja je porušena za vrijeme II svjetskog rata.
Džamija i imamska kuća prostiru se na 1,027 dunuma zemljišta. Uz džamiju je obnovljeno i manje turbe. Godine 2014. obnovljena je još jedna majdanska džamija, i to ona u dijelu Starog Majdana koji se zove Zalihovac. Ova džamija, zajedno sa dvorištem i mezarjem, koje se nalazi uz samu džamiju, prostire se na ukupno 0,594 dunuma. Zbog relativno malog broja stalnih stanovnika ova džamija nema stalno zaposlenog imama, a vjerski obredi se obavljaju periodično i po potrebi.
Na osnovu dostupnih podataka može doći do tačnih podataka o vakufskoj imovini na području ovog džemata. Prema katastru Austro-Ugarske je vakufska imovina džemata iznosila je 201,76 dunuma, a prema današnjem uvidu u katastar vakufska imovina je svedena na svega 73,716 dunuma. Pošto je Stari Majdan stara čaršija vjerovatno je bilo i više vakufa, ali nisu zabilježeni, jer je razvoj Starog Majdana bio izgubio svoj kontinuitet.
To, na prvi pogled, jeste značajna imovina, ali je minorna kada se sjetimo da ovaj džemat nije raspolagao s mnogo većom vakufskom imovinom. I danas dva velika džematska mezarja Bililo (4 dunuma) i Šahmanovo (5 dunuma) nisu u vlasništvu džemata, odnosno Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini, što nije usamljen slučaj na području ovog Medžlisa.
Također, treba napomenuti da vakufska imovina u Starom Majdanu ne donosi džematu skoro nikakvu materijalnu korist.Poznatiji vakifi džemata su: Bećir Zahić, Bajro Bešić, Derviš Zahić, Bego Mujić i Zlate Grbić.
Nakon Agresije na Republiku Bosnu i Hercegovinu i oslobođenja Sanskog Mosta, započela je izgradnja majdanske džamije. Za projekat izgradnje džamije valjalo je obezbijediti nemala financijska sredstva prvenstveno putem vlastitih priloga u novcu, kao i ličnog radnog angažiranja vrijednih džematlija. Projekat izgradnje džamije je završen u kratkom roku.
„Džamija Palanka“ je i zvanično otvorena 1998. godine. Velika čast da otvori džamiju je pripala uzornom džematliji Fevzi Islamoviću. Veliki doprinos za uspješno funkcioniranje ovog džemata pripadaju svim njegovim imamima, mutevelijama, blagajnicima i džematlijama.
Mutevelije džemata Stari Majdan od 1998. godine su: Izet Bešić, Suvad Islamović,Enver Bešić, Esad Kadić, Hasan Elezović, Edin Hasanić i Mirsad Zahić.
Stalnu imamsku službu u džematu Stari Majdan su obavljali sljedeći imami: Safet ef. Karić, Mehmed ef. Hodžić, Ahmed ef. Zahić, Nijaz ef. Dalipovski, Muhamed ef. Zahić, Muhamed ef. Ešić, Ramiz ef. Meranović, Osman ef. Hasanbegović, hfz. Muhibija ef. Kavazović, Fadil ef. Varešlija, Husein ef. Pehlić i Mustafa ef. Kahrić (aktuelni imam).
U poznatije alime koji su rođeni u ovom džematu mogu se ubrojiti i Ale ef. Memić, prof. lbrahim ef. Pašalić-Mulić, te hfz. Abdulah ef. Mujić, koji je završio medresu 1921. godine, školovao se u Carigradu, i završio hifz. Umro je na sedždi, 1936. godine.
U džematu Stari Majdan se kontinuirano realiziraju infrastrukturni projekti, a izvršeni su sljedeći radovi: 2023. godine je izvršeno renoviranje unutrašnjosti džamije (promjena tepiha, krečenje,nove sećije i zavjese, te je renoviran i mekteb) renoviranje mejthane,abdesthane, postavljene su klime, uređeno je dvorište i jedne i druge džamije.
U džamiji se redovno obavlja svih pet dnevnih namaza, džuma, teravija i bajrami. Mektebska nastava se izvodi dva puta sedmično, subotom i nedjeljom, po četiri nastavna sata. Na takmičenjima organiziranim na nivou Medžlisa Islamske zajednice Sanski Most djeca iz ovog džemata su postizala zapažene rezultate. Na nedavno održanom takmičenju večeri Kur’ ana džemat je imao tri predstavnice
Pored redovnih aktivnosti, pored namaza koji se obavljaju zajednički, pored učenja i slušanja Kur'ana tj. učenja mukabele, nešto što je za pohvalu jesu zajednički iftari i programi za mubarek noći.(Medžlis Islamske zajednice Sanski Most).
Džemat Stari Majdan je jedan stabilan džemat, koji je imao zaista bogatu historiju iz koje je izašao itekako jak. Kroz sve aktivnosti u džematu ove džematlije su pokazali da su dobri domaćini i velike patriote, koji vole svoju vjeru, da su spremni na žrtvu i rad za dobrobit Islamske zajednice.
